FIRMA W PRAWIE

29 listopada 2015

W mowie potocznej pod pojęciem firma najczęściej mamy na myśli przedsiębiorstwo, mówimy, że ktoś ma własną firmę i np. prowadzi hurtownię, albo produkuje, wytwarza jakieś towary

A co tak naprawdę oznacza słowo firma w prawie ?

Otóż kodeks cywilny wskazuje, że przedsiębiorca ( czyli osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową ) działa pod firmą, która to ma go odróżniać od pozostałych przedsiębiorców. Intuicyjnie zatem można wskazać, ze firma w prawie to nazwa.

W odniesieniu do osób prawnych – kodeks wprost stanowi, że firmą osoby prawnej jest jej nazwa. Przy czym firma zawierać powinna określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być podane w skrócie, a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane. Nadto firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy. Związek taki będzie istniał, jeśli w firmie osoby prawnej np. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będzie nazwisko jej większościowego udziałowca.

Przykładowe firmy osób prawnych będą brzmiały następująco: MIX spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo KOWALSKI S.A.

Te same regulacje dotyczące osób prawnych stosuje się na gruncie jednostek organizacyjnych nie będących osobami prawnymi, ale mającymi przyznaną przez prawo zdolność prawną. W tej kategorii mieszczą się osobowe spółki prawa handlowego czyli m. in spółka jawna, spółka partnerska.

Należy także pamiętać, że kwestie brzmienia firmy w pewnych przypadkach regulują przepisy szczegółowe. Np. firma spółki partnerskiej powinna zawierać nazwisko co najmniej jednego partnera i dodatkowe oznaczenie „ i partner” bądź „ i partnerzy” albo „spółka partnerska” oraz określenie zawodu wykonywanego w spółce.

Jeśli zaś chodzi o osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą to sprawa wygląda nieco inaczej. Zgodnie z kodeksem cywilnym firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to jednak włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.

A zatem jeśli Jan Kowalski jest przedsiębiorcą, to firmę stanowi jego imię i nazwisko. To jest element obligatoryjny firmy. Imię i nazwisko nie może zostać zastąpione skrótem, zdrobnieniem bądź pseudonimem. Natomiast pseudonim może stanowić element dodatkowy firmy. Imię i nazwisko muszą być w brzmieniu i pisowni urzędowej czyli takiej jaka wynika z aktu urodzenia/małżeństwa. Jeśli przedsiębiorca ma podwójne nazwisko – oba stanowią firmę . Zmiana imienia i nazwiska prowadzi do zmiany firmy.

Jeśli zaś chodzi o dodatki do obligatoryjnego elementu firmy to co do zasady panuje tu swoboda, należy jednak mieć na uwadze, że ulega ona pewnym ograniczeniom. Należy mieć przede wszystkim na względzie o art. 43(3) kc dotyczący wszystkich przedsiębiorców , stanowiący, że po pierwsze firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku, zaś po drugie firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności, źródeł zaopatrzenia. Nadto należy mieć na uwadze, że pewne określenia są zarezerwowane dla określonych podmiotów. Najprostszym przykładem, będzie tu używanie słowa bank, które jest zarezerwowane dla określenia działalności banku.

A zatem jeśli Jan Kowalski jest przedsiębiorcą to jego firma zawsze będzie brzmiała Jan Kowalski. Aby odróżnić się od innych Janów Kowalskich może on dodać do firmy określenie indywidualizujące np. AGENCJA MIX wówczas pełna nazwa firmy będzie brzmiała Jan Kowalski Agencja MIX

Częstym błędem spotykanym w praktyce, jest pomijanie właśnie faktu, iż firmę przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną tworzy jego imię i nazwisko przede wszystkim. Stąd błędnie są określane strony umów, czy też wystawiane faktury, gdzie nabywca/ sprzedawca jest określany jedynie poprzez podanie dodatkowego elementu firmy bez imienia i nazwiska.

Pamiętać należy, iż umowę zawieramy z przedsiębiorcą, z konkretną osobą zatem z Janem Kowalskim, a nie z Agencją.

Niepożądana i błędna praktyka występuje także w przypadku spółek cywilnych. Należy mieć na uwadze, że spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą, albowiem nie jest osobą prawną ani też jednostką posiadająca zdolność prawną, choć pewne zamieszanie wprowadzają tu przepisy prawa podatkowego- gdyż spółka cywilna posiada swój własny odrębny NIP.

Tymczasem spółka cywilna to umowa  zawierana przez przedsiębiorców, którzy są jej wspólnikami

Każdy wspólnik ma swoją odrębną firmę . To co błędnie uważane jest za nazwę spółki cywilnej, jest w rzeczywistości owym elementem dodatkowym firmy, odróżniającym konkretnego przedsiębiorcę od pozostałych, wskazującym na istnienie umowy spółki cywilne.

Pamiętajmy zatem o prawidłowym używaniu firmy : to imię i nazwisko naszej działalności gospodarczej. Właściwy dobór firmy przy rozpoczynaniu działalności, jej poprawne określanie w kontaktach biznesowych a także poprawne określanie firmy kontrahentów sprzyja bezpieczeństwu naszych transakcji.